Header photo

2020-11-16

Menopauza cz 2

    Menopauza- termin  pochodzenia greckiego –men- miesiąc, pausis- przerwa, zatrzymanie i oznacza ostatnie krwawienie miesiączkowe  w życiu kobiety. Pierwszy raz ta terminologia pojawiła się w 1821 roku w francuskiej publikacji.

Menopauza jest jak najbardziej naturalnym etapem w życiu biologicznym kobiety, w którym następuje stopniowe wygaszanie funkcji hormonalnej jajników.

Według definicji WHO „menopauza to ostateczne ustanie miesiączkowania w wyniku utraty aktywności pęcherzykowej jajników, po którym przez okres 12 miesięcy nie wystąpiło żadne krwawienie”. Według wielu opracować medycznych przedział wiekowy wystąpienia menopauzy to 48-55 rż. Średni wiek wystąpienia menopauzy wynosi około 51 lat, natomiast za nieprawidłowe przyjmuje się jej wystąpienie  przed 40 oraz po 60 roku życia.

    Pojęcie klimakterium pochodzące z grec. słowa climacter – to krytyczne lata i dotyczą okresu poprzedzającego menopauzę,  z zaznaczonymi objawami klinicznymi, endokrynologicznymi  i biologicznymi oraz roku po jej wystąpieniu.

W Polsce termin „menopauza” jest naprzemiennie stosowany z określeniami „przekwitanie” i „klimakterium”. Jest to właściwe  nazewnictwo jeśli odniesiemy się do objawów towarzyszących kobietom podczas zmian hormonalnych, jednakże jeśli chodzi o terminologię medyczną „menopauza” oznacza ostatnią miesiączkę, przekwitanie to okres przejściowy między okresem reprodukcyjnym, a początkiem starzenia.

Przekwitanie dzielimy na 4 okresy:

  • Przed menopauzalny (premenopauza) występujący około 40(tuż po) roku życia kobiety pomiędzy okresem płodności a menopauzą, kiedy to miesiączki stają się nieregularne.
  • Okołomenopauzalny, zwany perimenopauzą – rozpoczyna się krótko przed menopauzą i trwa do roku po jej wystąpieniu (występują objawy kliniczne, biologiczne i endokrynologiczne menopauzy).
  • Po menopauzalny, określany mianem postmenopauzy- występuje powyżej roku od ustania krwawienia miesięcznego.
  • Geriopauza- okres obejmujący późne lata życia kobiety.

 

Czynnikami, które mogą wpływać na rozpoczęcie menopauzy to między innymi:

  • Czynniki socjoekonomiczne,
  • Palenie papierosów,
  • Stres,
  • Utrata jajnika w młodym wieku,
  • Czynniki dziedziczne,
  • Przyjmowanie doustnych środków antykoncepcyjnych,
  • Cukrzyca,
  • Choroby układu immunologicznego,
  • Chemioterapia,
  • Terapia promieniowaniem.

Wczesna menopauza – climacterium praecox, to okres pomiędzy 40-44 rokiem życia, może wystąpić w przypadku opóźnionego pokwitania, u nałogowych palaczek tytoniu (palenie obniża wiek wystąpienia menopauzy około 2 lata) oraz u kobiet zamieszkujących wysoko nad poziomem morza.

Późna menopauza – climacter tarada, występuje powyżej 55 roku życia.

Menopauza sztuczna występuje po wygaśnięcie czynności jajników i po ich chirurgicznym usunięciu, w wyniku stosowania chemioterapii lub radioterapii, przy endometriozie, zaburzeniach czynności przysadki mózgowej lub bardzo złym stanie zdrowia.

A teraz omówmy zmiany hormonalne z jakimi możemy mieć do czynienia w okresie przekwitania.

W okresie premenopauzy dochodzi do spadku stężenia estrogenów (estradiolu, estronu), progesteronu, androgenów jajnikowych (testosteronu i androstendionu) i nadnerczowych. Stężenie estradiolu w surowicy osiąga wartość poniżej 30 pg/ml. Równocześnie dochodzi do wzrostu stężenia gonadotropin (folikulotropiny i luteotropiny).

W okresie postmenopauzalnym stężenie estradiolu jest bardzo niskie. Głównym estrogenem po menopauzie jest estron ( stężenie 20-60 pg/ml). Wytwarzanie estronu dokonuje się na drodze poza gruczołowej konwersji z androstendionu, która zachodzi w tkance tłuszczowej, mięśniach, mózgu i wątrobie. Mechanizm ten zwany jest „obwodową poza gruczołową aromatyzacją”, wyłącza jajnik i nadnercza jako główne źródło estradiolu. U kobiet otyłych stwierdza się wyższe stężenie estronu czego wynikiem jest mniejsza predyspozycja do niedoboru estrogenów.

Podczas menopauzy występują również zmiany narządów i występują one głównie w układzie moczowo-płciowym.

Wtedy to masa i objętość jajników zmniejsza się i ustaje ich czynność. Kora nie zawierająca już pęcherzyków jajnikowych ulega ścieńczeniu, zaczyna dominować warstwa rdzenna. Czynność hormonalna jajników ulega redukcji, produkują one około 50 % testosteronu w organizmie.

Zmiany występujące w macicy, to skrócenie, zwężenie, nawet zarośnięcie części pochwowej szyjki macicy. Ścieńczeniu ulega endometrium, grubość nie przekracza 4 mm. Aparat podpierający ulega zwiotczeniu (zaburzenia statyki narządów płciowych oraz nietrzymanie moczu).

W pochwie nabłonek wyściełający ulega ścieńczeniu, cały narząd jest krótszy i węższy, mniej ruchomy i mniej elastyczny. Zaburzeniu ulega również mechanizm samooczyszczania pochwy- dochodzi do kolonizacji atypowymi drobnoustrojami co jest przyczyną zanikowego zapalenia pochwy (o czym pisaliśmy we wcześniejszym artykule autorstwa Magdaleny Toczek).

Objawy jakie mogą wówczas wystąpić to: suchość pochwy, podrażnienia, świąd sromu i pochwy, stany zapalne, dyspaurenia (bolesność w trakcie stosunków płciowych). Wtedy też można korzystać z żelów nawilżających (FEMINUM) lub z preparatu, który nawilża, łagodzi świąd sromu i pochwy, pomaga przy odczuwaniu bolesności podczas stosunku płciowego i mowa tu o PAPILOCARE żelu (więcej o tym produkcie w osobnym artykule).

Po menopauzie na sromie obserwuje się spłaszczenie wzgórka łonowego. Wargi sromowe kurczą się w wyniku zmniejszenia grubości skóry i zaniku podskórnej podściółki tłuszczowej. Zmniejsza się ukrwienie tkanek powodując zmiany wsteczne w obrębie sromu. W pęcherzu moczowym i cewce mogą występować przewlekłe infekcje, zaburzenia mikcji jak: bolesne oddawanie moczu, częstomocz, nietrzymanie moczu, uczucie nagłego parcia na mocz. U większości kobiet zmienia się masa gruczołów sutkowych. Piersi wiotczeją, brodawka maleje, obwódka zanika.

Menopauza mimo, iż jest fizjologicznym okresem w życiu kobiety- jest obecnie poważnym problemem zdrowotnym dotyczącym około 700 milionów kobiet na świecie, co czyni go także problemem społecznym.

Wyniki badań wskazują, że:

  • 85% kobiet odczuwa objawy związane z menopauzą,
  • 40% kobiet uznaje menopauzę za problem,
  • u 20-30% występują problemy emocjonalne (obniżony nastój, problemy z pamięcią, niezaradność),
  • u 30% kobiet w okresie okołomenopauzalnym ujawnia się depresja.

Dolegliwości okresu menopauzy

Zaburzenia cyklu miesiączkowego o różnym charakterze (metrorrhagia climacterica) Nieprawidłowe krwawienia maciczne to zaburzenia rytmu miesiączkowania ( skrócenie cyklu średnio o 3 dni kosztem fazy pomiesiączkowej- przeciętnie w 47 rż) oraz cykle jednofazowe (krwawienia acykliczne na tle rozrostów endometrium  z powodu przetrwałego pęcherzyka jajnikowego.

 U wielu kobiet występuje zespół klimakteryczny, czyli zespół objawów związanych z przekwitaniem, do których zalicza się objawy naczynioruchowe:

  • uderzenia gorąca (gwałtowne uczucie gorąca w klatce piersiowej, przesuwające się pod szyję do twarzy z zaczerwienieniem skóry, potami, dreszczami),
  • nadmierne pocenie się (zlewne poty) zwłaszcza w   porze   nocnej,
  • zawroty i bóle głowy,
  • obwodowe poszerzenie naczyń,
  • kołatanie serca.
  • Zaburzenia psychoemocjonalne: bezsenność, trudności w zapamiętywaniu, niska samoocena, obniżone libido, zmienność nastrojów, obniżenie energii, spadek koncentracji, nadpobudliwość, niepokój.

Najczęstszymi objawami wymienianym przez kobiety są uderzenia gorąca pojawiają się w 6-12 miesięcy  przed menopauzą, a zanikają zwykle 2-3 lata po menopauzie. Czynniki sprzyjające ich występowaniu to gorąca wilgotna pogoda, gorące pokarmy, używki, przebywanie w ciasnych pomieszczeniach, stres psychiczny.

Badania nad rozpowszechnieniem objawów menopauzy wskazują, że na czołowych miejscach list objawów pojawiają się również: poczucie zmęczenia i brak energii, sztywność i bóle stawów, bezsenność, nerwowość, osłabienie i zmęczenie, bóle głowy.

Nasza skóra również ulega zmianom, ponieważ niedobór estrogenów jest odpowiedzialny za starzenie się skóry, dochodzi do spadku zawartości kolagenu i kwasu hialuronowego w skórze, ścieńczenia naskórka oraz spadku liczby i aktywności fibroblastów w tkance podskórnej.

Jak możemy sobie pomóc same w tym okresie? Oto kilka metod, jakie możemy zastosować:

  • Uderzenia gorąca (występują  z różną częstotliwością i intensywnością) mogą występować przez kilka miesięcy, następnie ustąpić i ponownie pojawić się po 1-2 latach. Skojarzone są z uogólnionym pobudzeniem układu współczulnego, z rozszerzeniem naczyń krwionośnych w obrębie twarzy, karku i rąk.

Metody postępowania: Ubieranie się stosownie do temperatury otoczenia, noszenie ubrania przewiewnego, częste wietrzenie pomieszczeń, zimny natrysk, noszenie bielizny dziennej i nocnej z bawełny, rzucenie lub ograniczenie palenia tytoniu (upośledza układ krążenia i wzmaga uderzenia gorąca), ograniczenie potraw solonych, pikantnych i gorących, słodyczy, alkoholu, kofeiny, spożywanie owoców cytrusowych (zawierają estrogenotwórcze bioflawonoidy), witaminy E (poprawia krążenie i przyczynia się do produkcji hormonów), regularne uprawianie gimnastyki (zmniejsza skłonność do uderzeń gorąca), relaks, przyjmowanie fitoestrogenów

Bezsenność i nocne poty

  • Jeśli mamy trudności w zasypianiu, wczesne budzenie z niemożnością ponownego zaśnięcia, częste budzenie się w nocy. Przyczyny naszej bezsenności mogą być nadmierne pobudzenie OUN, lęk, problemy emocjonalne, leki.

Metody łagodzenia: unikanie substancji pobudzających (kofeina), sypianie w chłodnym pomieszczeniu, przy  otwartym oknie, ćwiczenia relaksacyjne i oddechowe przed snem, sypianie pod lekkim przykryciem, nie stosowanie pościeli i bielizny z włókien sztucznych, stosowanie ziołowych środków nasennych.

 

W następnej części otrzymacie informacje dotyczące farmakologicznego wsparcia naszego organizmu w czasie menopauzy.

Bibliografia:

Pertyński T, Stachowiak G: Menopauza- fakty i kontrowersje. Endokrynologia Polska, 5/2006.

Autor artykułu
Beata Pilarek

Beata Pilarek

Właścicielka i Redaktor Naczelna

Beata Pilarek- Właścicielka i Redaktor Naczelna “Jesteś Kobietą.pl”, socjolog, mówca motywacyjny, ukończyła kurs Racjonalnej Terapii Zachowania, ale przede wszystkim kobieta, która “na własnej skórze” przekonała się jak trudno rozmawiać, znaleźć informacje na temat... czytaj więcej >

Inne artykuły tego autora
Moja pierwsza od lat przespana noc
Preparat, który jest wybawieniem przy zakażeniu wirusem HPV.
"Demoniczna" Menopauza cz. 1
PRP osocze bogatopłytkowe cz 2
więcej artykułów >